گرمازدگی یکی از اورژانس‌های پزشکی است که در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع می‌تواند عوارض جدی و حتی مرگ را به دنبال داشته باشد. در همین راستا خبرنگار ما با دکتر میثم صالحی، متخصص داخلی، درباره راه‌های پیشگیری، علائم هشداردهنده و اقدامات ضروری در مواجهه با گرمازدگی گفت‌وگو کرده است.

 

سؤال: گرمازدگی چیست و چرا باید آن را جدی گرفت؟

 

دکتر صالحی: گرمازدگی زمانی رخ می‌دهد که بدن به دلیل قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض گرما یا فعالیت شدید در هوای گرم، توانایی تنظیم دمای خود را از دست بدهد. در این شرایط دمای بدن به طور خطرناکی افزایش پیدا می‌کند و اگر اقدامات لازم به سرعت انجام نشود، ممکن است به مغز، قلب، کلیه‌ها و سایر اندام‌های حیاتی آسیب وارد شود.

 

سؤال: چه افرادی بیشتر در معرض خطر گرمازدگی قرار دارند؟

دکتر صالحی: سالمندان، کودکان، زنان باردار، بیماران قلبی و عروقی، افراد مبتلا به دیابت، بیماران کلیوی، کارگران فضای باز، کشاورزان، رانندگان و افرادی که ساعات طولانی در محیط‌های گرم فعالیت می‌کنند، بیشتر در معرض گرمازدگی هستند. همچنین افرادی که مایعات کافی مصرف نمی‌کنند یا لباس نامناسب می‌پوشند، آسیب‌پذیری بیشتری دارند.

 

سؤال: مهم‌ترین علائم گرمازدگی چیست؟

 

دکتر صالحی: ضعف و بی‌حالی شدید، تشنگی زیاد، سرگیجه، سردرد، تهوع، استفراغ، افزایش ضربان قلب، گرفتگی عضلات، پوست داغ و خشک، اختلال در هوشیاری و در موارد شدید کاهش سطح هوشیاری از مهم‌ترین علائم گرمازدگی هستند. مشاهده این علائم به ویژه در روزهای گرم باید جدی گرفته شود.

 

سؤال: برای پیشگیری از گرمازدگی چه اقداماتی توصیه می‌شود؟

 

دکتر صالحی: مهم‌ترین اقدام، مصرف کافی مایعات است. افراد باید قبل از احساس تشنگی آب بنوشند و در طول روز به ویژه هنگام حضور در فضای باز، مصرف مایعات را افزایش دهند. همچنین توصیه می‌شود از قرار گرفتن غیرضروری در معرض نور مستقیم خورشید، به‌ویژه بین ساعات ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر، خودداری شود. استفاده از لباس‌های نخی، روشن و گشاد، کلاه لبه‌دار و عینک آفتابی نیز به کاهش خطر گرمازدگی کمک می‌کند.

 

سؤال: آیا تغذیه در پیشگیری از گرمازدگی نقش دارد؟

 

دکتر صالحی: بله، تغذیه مناسب اهمیت زیادی دارد. مصرف میوه‌ها و سبزیجات آبدار مانند هندوانه، خیار، طالبی، مرکبات و سبزیجات تازه به تأمین آب و املاح بدن کمک می‌کند. در مقابل، مصرف غذاهای بسیار چرب، سنگین و پرادویه در هوای گرم توصیه نمی‌شود، زیرا می‌تواند فشار بیشتری به بدن وارد کند.

سؤال: چه نوشیدنی‌هایی در روزهای گرم مناسب‌تر هستند؟

 

دکتر صالحی: آب بهترین نوشیدنی برای پیشگیری از کم‌آبی بدن است. دوغ کم‌نمک، آبمیوه‌های طبیعی رقیق‌شده و محلول‌های خوراکی جبران‌کننده آب و املاح نیز می‌توانند مفید باشند. در مقابل، مصرف زیاد نوشابه‌های شیرین، نوشیدنی‌های انرژی‌زا و نوشیدنی‌های حاوی کافئین باید محدود شود، زیرا ممکن است باعث افزایش دفع مایعات بدن شوند.

 

سؤال: اگر فردی دچار علائم گرمازدگی شد، چه باید کرد؟

 

دکتر صالحی: فرد باید فوراً به محیطی خنک یا سایه منتقل شود، لباس‌های اضافی او باز یا کم شود و به او آب خنک داده شود؛ البته اگر هوشیار باشد. استفاده از کمپرس خنک روی گردن، زیر بغل و کشاله ران نیز می‌تواند به کاهش دمای بدن کمک کند. در صورت کاهش سطح هوشیاری، تشنج یا تداوم علائم، باید بدون تأخیر با اورژانس تماس گرفته شود و فرد به مرکز درمانی منتقل شود.

 

سؤال: در ایام محرم و مراسم مذهبی که افراد ساعات زیادی در فضای باز حضور دارند، چه توصیه‌ای دارید؟

 

دکتر صالحی: عزاداران، خادمان و دست‌اندرکاران مراسم باید مصرف مایعات را جدی بگیرند، از حضور طولانی‌مدت در معرض آفتاب خودداری کنند و در صورت امکان از سایه‌بان و سیستم‌های خنک‌کننده استفاده شود. توزیع آب آشامیدنی سالم و خنک در مراسم، استراحت دوره‌ای افراد و توجه ویژه به سالمندان و کودکان می‌تواند از بروز گرمازدگی جلوگیری کند.

 

سؤال: توصیه پایانی شما به مردم چیست؟

 

دکتر صالحی: گرمازدگی یک مشکل قابل پیشگیری است. نوشیدن آب کافی، پرهیز از حضور غیرضروری در ساعات اوج گرما، استفاده از لباس مناسب، تغذیه سالم و توجه به علائم هشداردهنده می‌تواند از بروز بسیاری از موارد گرمازدگی جلوگیری کند. اگر فردی دچار علائم گرمازدگی شد، نباید منتظر بهبود خودبه‌خودی ماند؛ اقدام سریع و مراجعه به مراکز درمانی در موارد شدید، می‌تواند از عوارض خطرناک و جبران‌ناپذیر پیشگیری کند.